Antes puto que gallego?

Desde hai séculos, a imaxe dos galegos asociouse a xentes incultas, atrasadas, supersticiosas ou brutas, creándose un estereotipo negativo que aínda perdura no tempo e co que moitos tiveron que cargar, pero...de onde naceu ese esterotipo?, por qué?, por qué hai cómicos que na televisión simulan acento galego?. Respostas a estas e máis preguntas no seguinte artigo.

Quen comezou a implantar o estereotipo co galego inculto, atrasado, etc..?

Principalmente foron escritores casteláns (madrileños na súa maioría) tan influintes como Quevedo, Luis de Góngora, Lope de Vega ou Tirso de Molina. Eles foron os primeiros en facer mofa, descalificar e ridiculizar non só aos galegos, senón ao idioma galego e mesmo á propia Galicia.

¿Que diablos alabáis la tierra de Galicia, que juro a Dios toda ella es tierra de mierda?.
(Lucas Hidalgo)

Cando naceu este deprezo cara todo o que representaba Galicia?

Comezou pouco tempo antes do ano 1500, cando os monarcas castellano-aragoneses conseguiron impoñerse polas armas sobre os ultimos nobres combativos do reino de Galicia. Esta dura derrota supuxo o comezo da marxinación de Galicia, un reino-colonia -chamada rabo de Castilla-que sen voz nin voto nas cortes castelás enchía as arcas dunha monarquía que comezaría a residir en Madrid, a nova capital castelá.

"español trasplantado en italiano, y gallego engerto en romano,
nacido en la villa de Salvatierra, y bautizado en la ciudad de Roma:
la una cabeza del mundo, y la otra rabo de Castilla

Castela e a súa cultura comezaron a impoñerse sobre o resto de linguas -groseras y asperas- como xa no ano 1490 dicía Gonzalo García de Santa María, ademáis de engrandecer a Castela.

"Y porque el real imperio que oy tenemos es castellano, y los muy excelentes
rey e reyna nuestros señores, an escogido como por assiento e silla
de todos sus reynos, el reyno de Castilla".

Por qué razón tiveron tal ensañamento contra os galegos?

Principalmente porque a derrota militar dos nosos ultimos nobres combativos supuxo que os galegos comezasemos a ser vistos como uns escravos naturais, como unhas xentes pobres, analfabetas e obstinadas, do mesmo xeito que os ingleses trataron aos irlandeses, ou os franceses aos bretóns.

Por outra parte, este ensañamento tiña o obxectivo de introducir unha lingua e cultura netamente "española/castelá" sobre un reino sometido -Galicia- que seguía a falar outra lingua diferente e onde incluso existían nobres como a condesa de Altamira que xa se negaran a asinar documentos en castelán pouco despois do ano 1500.

"A gallego pedidor, castellano tenedor"

"No salen tantas flores en diez mayos,
como en Galicia mozas y lacayos"

Ata que punto chegou ese sistemático ensañamento?

A todos os posibles. O ensañamento e a ridiculización chegou a todos os puntos, Galicia, contra os galegos, contras as galegas, contra Galicia, contra o idioma galego, e en xeral contra todo o que tiña que ver con Galicia.

1. Descalificacións contra Galicia:

Oh, montañas de Galicia,
Cuya, por decir verdad,
Espesura es suciedad,
Cuya maleza es malicia,
Tal, que ninguno codicia
Besar estrellas pudiendo,
Antes os quedais haciendo
Desiguales horizontes;
Al fin, gallegos y montes,
Nadie dirá que os ofendo.
(Luís de Góngora)

"Mi patria es común de dos, pues mi padre, que esté en gloria,
me decía que era español trasplantado en italiano, y gallego engerto en romano,
nacido en la villa de Salvatierra, y bautizado en la ciudad de Roma:
la una cabeza del mundo, y la otra rabo de Castilla"
(La vida y hechos de Estebanillo González)

"Y porque paró en Galicia,
se temo que paró en mal"

(Francisco de Quevedo)

"Papas de mijo en concas de madera,
cuevas profundas, ásperos collados,
es lo que llaman reino de Galicia"
(Luis de Góngora).

"Camino en que quepan dos,
verdad, limpieza y justicia,
no la hallareis en Galicia"

¿Que diablos alabáis la tierra de Galicia, que juro a Dios toda ella es tierra de mierda?
(Lucas Hidalgo)

Contra os habitantes de Galicia

“Soberano señor, que permitiste que los gallegos te llamasen padre”

"Antes puto que gallego"

(Francisco de Quevedo)

“Aunque gallego, es honrado”.

(Monroy y Silva)

"Ni perro negro, ni mozo gallego"

(Lope de Vega)

"A gallego pedidor, castellano tenedor"

“Gallegos, gente no santa.”

"¿Rogaste a gallegos?,

ya no puedes venir a menos".
(Tirso de Molina)

"Los gallegos no se colocan en predicamento, porque no son alguien"

(Miguel de Cervantes)

"No salen tantas flores en diez mayos,

como en Galicia mozas y lacayos"

"Eres honrado. -Y noble, aunque gallego".

(Tirso de Molina)

"Antes moro que gallego"

"Gallego, vuelvete moro y te daré dos reales".

"Venga el gallego a segar,
miserable jornalero,
que los hombres de Castilla
tienen el trabajo a menos".

"Los gallegos vinieron al mundo para descanso de los animales".

- "Soys de Toledo?

-No soy, sino gallego.

-¿Gallego?

Para enviar un recado será muy lindo criado."

(Tirso de Molina)

Contra as mulleres galegas

Se os homes de Galicia tiñan que marchar como "segadores" a Castela ou como servos a Madrid, as mulleres tamén tentaron buscar sustento na capital madrileña. As servas galegas, tal que servas provintes das Indias, encheron Madrid durante os séculos XVI-XVII. Os señoritos para os que traballaban utilizaban a súa condición servil para aproveitarse delas, tratandoas como "mujeres faciles" sufrindo estas, toda clase de humillacións, violancións e acosos, asi como unha degradante ridiculización do físico das galegas, chegando case ata o racismo.

"Ai gallegas, rollizas como un nabo, entre puerca y mujer,
que baja al río, y lava más gualdrapas que un esclavo"
(Lope de Vega)

"Moza gallega, sin seguirla, ella se entrega"

"moça gallega que por ser muy cortés, era facil en el prometer y
mucho mas en el cumplir.."

(Fernández de Avellaneda)

"No fíes en perro que cojea, ni en amor de gallega"

"Muy góticas de facciones, y de pelo muy espín;
virginidades monteses aman a lo jabalí”.
(Francisco de Quevedo)

"Una gallega me sirve,
y sirve como gallega."

"Con la novia de este mozo,
que es una limpia zagala,
si la hay en toda Galicia,
supo que puercos guardaba"

Contra o idioma de Galicia

O galego, paradoxicamente a que fora a segunda lingua máis importante de Europa na Plena Idade Media, pasaría a ser menospreciada, como unha lingua de ignorantes, atrasados e indaptados ao castelán. Foron moitos os afamados escritores que nos deleitaron con grandes opinións sobre o noso idioma:

"Si a la lengua la ciencia no acompaña, lo mismo es saber griego que gallego".

(Lope de Vega)

“Galicia nunca fértil de poetas”

"El gallego fue creado para el descanso del asno".

(Miguel de Unamuno)

Sigue estando vixente este estereotipo en España?

Desgraciadamente si. Se ben é certo que os agravios a Galicia e aos seus habitantes son moito menos públicos, non é difícil atopar sinais de descredito e desprezo do que Galicia representa.

De todos é coñecido, ou debe ser coñecido, que a Real Academia Española situa como sinónimo de "Gallego" palabaras como tartamudo (tartexo) ou tonto (parvo). Do mesmo xeito, atacase silenciosamente ao noso idioma co fin de desprestixialo. Comparemos a diferencia entre as definicións "Castellano" e "Gallego".